Node.js Test: Mocha, Jest ve Supertest

Node.js Test: Mocha, Jest ve Supertest

Test yazmak, güvenilir ve sürdürülebilir yazılım geliştirmenin temel taşıdır. Node.js ekosisteminde Mocha, Jest ve Supertest en popüler test araçları arasındadır. Bu rehberde bu üç aracı derinlemesine inceleyecek, birim testlerinden API testlerine kadar pratik örneklerle Node.js test yazımını ele alacağız.

1. Test Türleri ve Piramidi

Etkili bir test stratejisi oluşturmak için test türlerini anlamak gerekir:

• Unit Test (Birim Testi): Tek bir fonksiyonu izole olarak test eder
• Integration Test: Birden fazla birimin birlikte çalışmasını test eder
• E2E Test: Uygulamanın tamamını kullanıcı perspektifinden test eder

2. Jest ile Test Yazmak

Jest, Facebook tarafından geliştirilen, sıfır yapılandırma ile çalışabilen güçlü bir test framework'üdür.

# Kurulum
npm install --save-dev jest
# TypeScript için
npm install --save-dev @types/jest ts-jest

// package.json
{
  "scripts": {
    "test": "jest",
    "test:watch": "jest --watch",
    "test:coverage": "jest --coverage"
  }
}

Temel Test Yapısı

// math.js
function add(a, b) {
  return a + b;
}

function multiply(a, b) {
  return a * b;
}

function divide(a, b) {
  if (b === 0) throw new Error('Sıfıra bölme hatası');
  return a / b;
}

module.exports = { add, multiply, divide };

// math.test.js
const { add, multiply, divide } = require('./math');

describe('Math fonksiyonları', () => {
  describe('add', () => {
    test('iki pozitif sayıyı doğru toplar', () => {
      expect(add(2, 3)).toBe(5);
    });

    test('negatif sayılarla çalışır', () => {
      expect(add(-1, -2)).toBe(-3);
    });
  });

  describe('divide', () => {
    test('doğru bölme yapar', () => {
      expect(divide(10, 2)).toBe(5);
    });

    test('sıfıra bölmede hata fırlatır', () => {
      expect(() => divide(10, 0)).toThrow('Sıfıra bölme hatası');
    });
  });
});

Jest Mock ve Spy

// userService.js
const db = require('./database');

async function getUserById(id) {
  const user = await db.findUser(id);
  if (!user) throw new Error('Kullanıcı bulunamadı');
  return { ...user, fullName: `${user.firstName} ${user.lastName}` };
}

module.exports = { getUserById };

// userService.test.js
const { getUserById } = require('./userService');
const db = require('./database');

// database modülünü mock'la
jest.mock('./database');

describe('UserService', () => {
  afterEach(() => {
    jest.clearAllMocks();
  });

  test('kullanıcıyı bulur ve fullName ekler', async () => {
    db.findUser.mockResolvedValue({
      id: 1,
      firstName: 'Tarık',
      lastName: 'Tunç',
    });

    const user = await getUserById(1);

    expect(db.findUser).toHaveBeenCalledWith(1);
    expect(user.fullName).toBe('Tarık Tunç');
  });

  test('kullanıcı bulunamazsa hata fırlatır', async () => {
    db.findUser.mockResolvedValue(null);

    await expect(getUserById(999)).rejects.toThrow('Kullanıcı bulunamadı');
  });
});

3. Mocha ile Test Yazmak

Mocha, esnek yapısı ve geniş plugin desteğiyle bilinen bir test framework'üdür. Jest'ten farklı olarak assertion kütüphanesini kendiniz seçersiniz.

# Kurulum
npm install --save-dev mocha chai sinon

// test/math.test.js
const { expect } = require('chai');
const { add, multiply, divide } = require('../math');

describe('Math fonksiyonları', function() {
  describe('add()', function() {
    it('iki sayıyı doğru toplar', function() {
      expect(add(2, 3)).to.equal(5);
    });

    it('ondalıklı sayılarla çalışır', function() {
      expect(add(0.1, 0.2)).to.be.closeTo(0.3, 0.001);
    });
  });

  describe('divide()', function() {
    it('sıfıra bölmede hata fırlatır', function() {
      expect(() => divide(10, 0)).to.throw('Sıfıra bölme hatası');
    });
  });
});

Mocha ile Async Test

const { expect } = require('chai');
const sinon = require('sinon');
const { getUserById } = require('../userService');
const db = require('../database');

describe('UserService', function() {
  let findUserStub;

  beforeEach(function() {
    findUserStub = sinon.stub(db, 'findUser');
  });

  afterEach(function() {
    sinon.restore();
  });

  it('kullanıcıyı başarıyla getirir', async function() {
    findUserStub.resolves({ id: 1, firstName: 'Tarık', lastName: 'Tunç' });

    const user = await getUserById(1);
    expect(user.fullName).to.equal('Tarık Tunç');
    expect(findUserStub.calledOnceWith(1)).to.be.true;
  });
});

4. Supertest ile API Testi

Supertest, Express uygulamalarının HTTP endpoint'lerini test etmek için kullanılır. Gerçek bir sunucu başlatmadan istekler gönderir.

# Kurulum
npm install --save-dev supertest

// app.js
const express = require('express');
const app = express();
app.use(express.json());

const users = [
  { id: 1, name: 'Tarık', email: 'tarik@example.com' },
];

app.get('/api/users', (req, res) => {
  res.json(users);
});

app.get('/api/users/:id', (req, res) => {
  const user = users.find(u => u.id === parseInt(req.params.id));
  if (!user) return res.status(404).json({ error: 'Kullanıcı bulunamadı' });
  res.json(user);
});

app.post('/api/users', (req, res) => {
  const { name, email } = req.body;
  if (!name || !email) {
    return res.status(400).json({ error: 'İsim ve email zorunludur' });
  }
  const newUser = { id: users.length + 1, name, email };
  users.push(newUser);
  res.status(201).json(newUser);
});

module.exports = app;

// test/api.test.js (Jest + Supertest)
const request = require('supertest');
const app = require('../app');

describe('Users API', () => {
  describe('GET /api/users', () => {
    test('tüm kullanıcıları döndürür', async () => {
      const res = await request(app).get('/api/users');

      expect(res.status).toBe(200);
      expect(res.body).toBeInstanceOf(Array);
      expect(res.body.length).toBeGreaterThan(0);
    });
  });

  describe('GET /api/users/:id', () => {
    test('var olan kullanıcıyı döndürür', async () => {
      const res = await request(app).get('/api/users/1');

      expect(res.status).toBe(200);
      expect(res.body).toHaveProperty('name');
    });

    test('olmayan kullanıcı için 404 döndürür', async () => {
      const res = await request(app).get('/api/users/999');

      expect(res.status).toBe(404);
      expect(res.body.error).toBe('Kullanıcı bulunamadı');
    });
  });

  describe('POST /api/users', () => {
    test('yeni kullanıcı oluşturur', async () => {
      const res = await request(app)
        .post('/api/users')
        .send({ name: 'Ali', email: 'ali@example.com' });

      expect(res.status).toBe(201);
      expect(res.body.name).toBe('Ali');
    });

    test('eksik alanlarla 400 döndürür', async () => {
      const res = await request(app)
        .post('/api/users')
        .send({ name: 'Ali' });

      expect(res.status).toBe(400);
    });
  });
});

5. Test Coverage (Kapsam)

Test kapsamı, kodunuzun ne kadarının testlerle kapsandığını gösterir.

// Jest ile coverage
npx jest --coverage

// Çıktı örneği:
// ----------|---------|----------|---------|---------|
// File      | % Stmts | % Branch | % Funcs | % Lines |
// ----------|---------|----------|---------|---------|
// math.js   |   100   |   100    |   100   |   100   |
// userSvc.js|    85   |    75    |   100   |    85   |
// ----------|---------|----------|---------|---------|

// jest.config.js — Coverage yapılandırması
module.exports = {
  coverageThreshold: {
    global: {
      branches: 80,
      functions: 80,
      lines: 80,
      statements: 80,
    },
  },
  collectCoverageFrom: [
    'src/**/*.js',
    '!src/**/*.test.js',
    '!src/index.js',
  ],
};

6. Jest vs Mocha Karşılaştırma

Sonuç

Node.js projelerinde test yazmak için Jest ve Mocha güçlü seçeneklerdir. Jest, dahili mocking, assertion ve coverage desteği ile hızlı başlangıç sağlar. Mocha ise esnekliği ve geniş plugin ekosiztemi ile öne çıkar. Supertest, her iki framework ile de API testleri yazmak için mükemmel bir tamamlayıcıdır. Hangi aracı seçerseniz seçin, düzenli test yazmayı alışkanlık haline getirmek projenizin kalitesini ve güvenilirliğini büyük ölçüde artıracaktır.

Kaynaklar

• Jest Resmi Dokümantasyonu
• Mocha Resmi Dokümantasyonu
• Supertest GitHub
• Sinon.js — Mocking Kütüphanesi
• Chai — Assertion Kütüphanesi